مرکز آزادی استکهلم گزارش داد، مجمع پارلمانی شورای اروپا (PACE) ترکیه را در میان 10 کشور برتر جهان در سرکوب فراملی قرار داده است، در حالی که گزارش همراه آن، جزئیات عملیات و حملات اطلاعاتی ترکیه را که روزنامهنگاران تبعیدی و افراد مرتبط با جنبش گولن در خارج از کشور را هدف قرار میدهد، شرح میدهد.
این قطعنامه که روز پنجشنبه تصویب شد، خواستار واکنش هماهنگ بینالمللی به دولتهایی است که منتقدان را فراتر از مرزهای خود، از جمله از طریق آدمربایی، نظارت، تهدید، سوءاستفاده از پلیس بینالمللی و سیستمهای حقوقی و فشار بر بستگانی که در کشور خود باقی ماندهاند، تحت تعقیب قرار میدهند.
مجمع پارلمانی شورای اروپا از کشورها خواست تا قوانین یا اقدامات معادلی را برای جلوگیری و مجازات سرکوب فراملی، پیگرد قانونی عاملان، اعمال تحریمهای هدفمند علیه مقامات خارجی دخیل در چنین اقداماتی و اخراج یا محدود کردن دیپلماتهای دخیل در سرکوب در خارج از کشور، اتخاذ کنند.
همچنین از کشورها خواسته شده است که هنگام بررسی درخواستهای استرداد یا سایر اشکال همکاری حقوقی، سابقه سرکوب فراملی یک کشور را در نظر بگیرند و خطرات احتمالی سرکوب را در پروندههای پناهندگی مربوط به افرادی که از کشورهایی فرار میکنند که به سوءاستفاده از ابزارهای ضدتروریسم علیه مخالفان سیاسی معروف هستند، بررسی کنند.
مجمع پارلمانی شورای اروپا (PACE) نهاد پارلمانی شورای اروپا است. قطعنامههای آن از نظر قانونی الزامآور نیستند، اما وزن سیاسی دارند و اغلب به شکلدهی سیاستهای حقوق بشری در بین کشورهای عضو کمک میکنند.
این قطعنامه با استناد به دادههای خانه آزادی که ۱۳۷۵ مورد سرکوب فیزیکی فراملی از سال ۲۰۱۴ را توسط ۵۴ کشور مبدا و تحت تأثیر قرار دادن مردم در ۱۰۷ کشور میزبان مستند کرده است، چین، ترکیه، روسیه، تاجیکستان، مصر، ترکمنستان، کامبوج، ازبکستان، ایران و بلاروس را به عنوان ۱۰ عامل اصلی این سرکوبها فهرست کرده است.
شورای اروپایی صلح، سرکوب فراملی را به عنوان تلاشهای مرتبط با دولت برای ارعاب، ساکت کردن، آزار و اذیت، اجبار، آدمربایی، آسیب رساندن یا کشتن افراد در خارج از کشور، از جمله مخالفان سیاسی، فعالان، مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، مخالفان سیاسی، دانشگاهیان، اعضای جوامع مهاجر و بستگان آنها تعریف میکند.
در این قطعنامه آمده است که چنین سرکوبی میتواند شامل قتل، تهدید یا خشونت، آدمربایی، نظارت غیرقانونی، آزار و اذیت بستگان در کشور مبدا، سوءاستفاده از اطلاعیههای اینترپل و درخواستهای استرداد، معرفیهای توهینآمیز به عنوان تروریست یا افراطگرا، محدودیتهای گذرنامه، عدم ارائه خدمات کنسولی، طرح دعاوی با هدف ساکت کردن منتقدان و سرکوب مالی باشد.
گزارش همراه آن در ۴ ژوئن توسط کمیته امور حقوقی و حقوق بشر مجمع پارلمانی شورای اروپا شامل چندین پرونده مرتبط با ترکیه بود. در این گزارش به ربودن اورهان ایناندی، یک مربی ترک-قرقیز و بنیانگذار شبکه مدارس ساپات در قرقیزستان در سال ۲۰۲۱ اشاره شده بود که در قرقیزستان ربوده شد، چشمانش بسته شد، برای چند ساعت رانندگی کرد و توسط سازمان اطلاعات ملی ترکیه (میت) به ترکیه منتقل شد. رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، بعداً اذعان کرد که میت ایناندی را به ترکیه آورده است.
ایناندی در ژوئن ۲۰۲۳ توسط دادگاه عالی جنایی بیست و سوم آنکارا به اتهام ارتباط با جنبش گولن به ۲۱ سال زندان محکوم شد. عکسهای ایناندی در بازداشت، کاهش وزن قابل مشاهده و تورم دست راست را نشان میداد که ادعاهای شکنجه را مطرح میکرد. ایناندی در اولین جلسه دادگاه خود به دادگاه گفت که به مدت ۳۷ روز شکنجه شده و از مراقبتهای پزشکی کافی محروم بوده است.
رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، از زمان تحقیقات فساد در دسامبر ۲۰۱۳ که او و همچنین برخی از اعضای خانواده و حلقه نزدیکانش را درگیر کرد، پیروان جنبش گولن را که از فتح الله گولن، روحانی فقید مسلمان، الهام گرفتهاند، هدف قرار داده است. او این تحقیقات را به عنوان توطئه گولنیستها رد کرد و بعداً در ماه مه ۲۰۱۶ این جنبش را به عنوان یک سازمان تروریستی معرفی کرد و پس از کودتای نافرجام در ژوئیه همان سال که گولن را به سازماندهی آن متهم کرد، سرکوب گسترده را تشدید کرد. این جنبش هرگونه دخالت در کودتا یا هرگونه فعالیت تروریستی را انکار میکند.
این گزارش همچنین به حملات به روزنامهنگاران ترک مقیم اروپا اشاره کرد. در این گزارش آمده است که ارک آکارر، روزنامهنگار ترک ساکن آلمان، در سال ۲۰۲۱ پس از انتقاد از حزب حاکم عدالت و توسعه ترکیه (AKP) و متحد آن، حزب راست افراطی جنبش ملی (MHP)، در بیرون از خانهاش در برلین با چاقو مورد حمله قرار گرفت. طبق این گزارش، پلیس آلمان اعلام کرده است که این حمله میتواند به روزنامهنگاری او مرتبط باشد.
گزارش PACE همچنین به حملاتی به احمد دانمز، روزنامهنگار ترک ساکن در تبعید، اشاره کرد. دانمز که به خاطر گزارشهایی در مورد ارتباط ادعایی بین چهرههای مافیایی و مقامات دولتی ترکیه شناخته میشد، در مارس ۲۰۲۲ توسط دو مرد در استکهلم در مقابل دختر ۶ سالهاش مورد حمله قرار گرفت.
دونمز هوشیاری خود را از دست داد و حدود ۲۰ روز در بخش مراقبتهای ویژه بستری بود. قبل از حمله، او گفته بود که پس از ادعای سلیمان سویلو، وزیر کشور وقت، در یک ویدئوی یوتیوب مبنی بر محافظت از یک رئیس مافیا، تهدید به مرگ شده است. دونمز بعداً گفت که دیگر در سوئد احساس امنیت نمیکند.
در این گزارش آمده است که یک سند دولتی فاش شده ترکیه به تاریخ ۱۸ ژانویه ۲۰۲۴، ادعا میکند که سرویسهای اطلاعاتی ترکیه که از سفارت ترکیه در استکهلم فعالیت میکنند، از روزنامهنگاران در سوئد، از جمله دیگر ترکهایی که پناهندگی سیاسی دریافت کرده بودند، جاسوسی کردهاند.
این قطعنامه در بحبوحه نگرانیهای فزاینده بینالمللی در مورد استفاده دولتهای اقتدارگرا از آژانسهای اطلاعاتی، سازوکارهای همکاری پلیس، دادگاهها، سیستمهای مالی و شبکههای دیپلماتیک برای تعقیب منتقدان در خارج از کشور صادر شده است.
سازمانهایی مانند دیدهبان حقوق بشر و خانه آزادی، ترکیه را به عنوان یکی از مرتکبان اصلی سرکوب فرامرزی مخالفان شناسایی کردهاند و به الگویی از درخواستهای استرداد با انگیزه سیاسی، نظارت و فشار بر دولتهای میزبان اشاره کردهاند. وزارت امور خارجه ایالات متحده و سازمان ملل متحد نیز نگرانیهایی را در مورد سوءاستفاده آنکارا از سازوکارهای بینالمللی برای تعقیب منتقدان در خارج از کشور ابراز کردهاند و هشدار دادهاند که چنین اقداماتی هنجارهای حقوقی بینالمللی را تضعیف میکند و حقوق افراد تبعیدی را به خطر میاندازد.